Dlaczego GIF-y wymagają szczególnej uwagi
GIF to obraz, który porusza się samoczynnie, zapętla bez końca i nie ma dźwięku. Każda z tych cech może być dla kogoś przeszkodą. Osoby korzystające z czytników ekranu nie widzą, co przedstawia animacja. Użytkownicy podatni na zawroty głowy lub dekoncentrację przez ruch nie mogą go zignorować, bo nigdy się nie zatrzymuje. Z kolei u osób z epilepsją fotogenną szybkie migotanie może wywołać atak. A gdy puenta żartu zależy od tekstu, który mignie na pół sekundy, wielu innych odbiorców również go przeoczy.
Dobra wiadomość jest taka, że rozwiązania są proste, a większość z nich poprawia odbiór GIF-a dla wszystkich. Poniższe sekcje omawiają cztery najważniejsze kwestie: tekst alternatywny, migotanie, ruch oraz napisy wewnątrz grafiki.
Twórz przydatny tekst alternatywny
Tekst alternatywny (atrybut alt) to krótki opis czytany przez czytniki ekranu na głos zamiast wyświetlania obrazu. Według wytycznych dostępności W3C dobry opis oddaje cel obrazu w danym kontekście, zamiast drobiazgowo wyliczać każdy element tła. W przypadku formatu GIF dochodzi jeszcze wyzwanie, jakim jest opisanie ruchu.
Co warto zawrzeć
- Co się dzieje. Opisz akcję: „Mężczyzna w garniturze rozkłada ręce i wzrusza ramionami”. Przedstaw to tak, jakbyś opowiadał o GIF-ie znajomemu przez telefon.
- Sens przekazu. Jeśli GIF służy za reakcję, napisz, co wyraża: „Kot patrzy w obiektyw z całkowitym brakiem zachwytu”. W takich przypadkach emocja jest najważniejsza.
- Napisy widoczne na animacji. Jeśli na grafice widnieje napis „Znowu poniedziałek”, zacytuj go w opisie.
- Kontekst – ale tylko gdy ma znaczenie. Podanie nazwiska postaci, tytułu filmu lub serialu bywa pomocne, o ile odbiorca może je kojarzyć. Nie zgaduj ani nie dodawaj szczegółów, których tam nie ma.
Czego unikać
- Zwrotów „GIF przedstawiający” czy „obrazek z”. Czytniki ekranu same informują użytkownika, że natrafiły na grafikę.
- Długich opisów każdej kolejnej klatki. Jedno lub dwa zwięzłe zdania w zupełności wystarczą.
- Pustych dopisków w stylu „śmieszne”. Wyjaśnij, co wywołuje uśmiech, albo pomiń to słowo.
Dekoracyjne GIF-y
Jeśli GIF ma charakter wyłącznie ozdobny i nie wnosi żadnych istotnych treści – jak na przykład błyszcząca gwiazdka w rogu – pozostaw atrybut alt pusty (alt=""), aby czytniki ekranu go pominęły. Rób tak tylko wtedy, gdy usunięcie obrazka w żaden sposób nie zmieni sensu strony.
Gdzie dodać opis
Na własnej stronie internetowej wystarczy użyć atrybutu alt w tagu obrazu; nasz poradnik o tym, jak używać GIF-ów, zawiera gotowe przykłady kodu. W komunikatorach i mediach społecznościowych szukaj opcji opisanej jako tekst alternatywny, opis lub ALT podczas dodawania pliku. Przykładowo Discord pozwala dodać tekst alternatywny do załącznika przed wysłaniem i wyświetla etykietę ALT na obrazku dla osób z włączonymi opisami grafik. Jeśli dana aplikacja nie ma takiego pola, dodaj krótki opis bezpośrednio w treści wiadomości.
Unikaj migotania
U części osób z padaczką fotogenną migające światła oraz niektóre wzory o wysokim kontraście mogą wywołać napad. To kwestia bezpieczeństwa zdrowotnego, a nie upodobań wizualnych. Standard Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) określa jasną zasadę podstawowego poziomu: treść nie może migać częściej niż trzy razy w ciągu dowolnej sekundy, chyba że błysk jest wystarczająco mały lub ma odpowiednio niską jasność, mieszcząc się w zdefiniowanych progach bezpieczeństwa.
W praktyce:
- Nie publikuj GIF-ów z szybkimi efektami stroboskopowymi, migoczącym światłem ani naprzemiennie występującymi bardzo jasnymi i ciemnymi klatkami.
- Zachowaj szczególną ostrożność przy nasyconym kolorze czerwonym oraz przy animacjach zajmujących dużą część ekranu. Drobne błyski niosą mniejsze ryzyko niż rozbłyski na całej powierzchni.
- Uważaj podczas edycji. Przyspieszenie animacji narzędziem prędkość GIF-a lub nałożenie mocnych efektów za pomocą filtrów GIF może przekształcić bezpieczny materiał w niebezpiecznie migający. Zwracaj uwagę na fragmenty z ostrymi zmianami jasności i łagodź kontrast.
- Jeśli masz wątpliwości, zrezygnuj z publikacji lub zamieść wyraźne ostrzeżenie przed animacją. Krótka informacja to dobra praktyka, ale nie zastępuje usunięcia zagrożenia.
Daj możliwość zatrzymania ruchu
Druga zasada WCAG, również na poziomie podstawowym, mówi o tym, że poruszająca się treść, która uruchamia się automatycznie, trwa dłużej niż pięć sekund i pojawia się obok innych informacji, musi dawać użytkownikowi możliwość wstrzymania, zatrzymania lub ukrycia. Zapętlony GIF podlega tej regule, ponieważ trwa bez końca. Sam format GIF nie ma wbudowanego przycisku pauzy, dlatego kontrolę trzeba zapewnić w inny sposób:
- Użyj wideo. Zapętlony film z widocznym panelem sterowania można w każdej chwili zapauzować. W przypadku głównej animacji na stronie lub prezentacji funkcji to najlepsze rozwiązanie. Zobacz artykuł GIF vs MP4 vs WebP.
- Najpierw pokaż statyczny kadr. Wyświetl nieruchomą miniaturę z przyciskiem odtwarzania i uruchamiaj animację tylko na życzenie odbiorcy.
- Ogranicz liczbę powtórzeń. GIF, który odtwarza się tylko raz i zatrzymuje (co możesz ustawić za pomocą narzędzia pętla GIF), nie narusza tej zasady w tak drastyczny sposób.
- Nie nagromadzaj animacji. Strona, na której jednocześnie porusza się pięć grafik, jest trudna w odbiorze dla każdego.
Szanuj preferencję ograniczonego ruchu
Systemy operacyjne w telefonach i komputerach pozwalają użytkownikom włączyć redukcję efektów ruchowych – na przykład gdy animacje wywołują u nich mdłości lub zawroty głowy. Przeglądarki przekazują tę informację witrynom za pomocą reguły CSS prefers-reduced-motion. Jeśli Twój serwis wyświetla GIF-y, możesz uszanować tę preferencję, serwując takim użytkownikom statyczny obraz za pomocą znacznika picture i zapytania media query, albo wstrzymując autoodtwarzanie wideo. Przykłady kodu znajdziesz w poradniku o tym, jak używać GIF-ów. Na Gifburg miniatury w katalogu działają dokładnie tak samo: jeśli Twoje urządzenie preferuje ograniczony ruch, GIF-y pozostają nieruchome, dopóki nie najedziesz na nie kursorem lub ich nie dotkniesz.
Tekst wewnątrz GIF-a
Napisy są powszechne w GIF-ach, ale bywają też źródłem problemów. Tekst, który pojawia się i znika błyskawicznie, nie jest czytelny dla każdego. Kilka prostych zasad może temu zaradzić:
- Pozostaw tekst na ekranie na tyle długo, by dało się go przeczytać dwukrotnie. Jeśli nakładasz napis za pomocą narzędzia dodaj tekst do GIF-a, wyświetlaj go przez całą scenę, a nie pojedynczą klatkę.
- Stosuj duże, pogrubione litery z wyraźnym obrysem lub jednolitym tłem pod spodem, aby były czytelne zarówno na jasnych, jak i ciemnych tłach.
- Pisz zwięźle. Kilka słów sprawdza się znacznie lepiej niż całe zdanie.
- Powtórz słowa w tekście alternatywnym lub w wiadomości obok GIF-a. Napisy osadzone w pikselach grafiki są niewidoczne dla czytników ekranu.
Brak dźwięku a informacje mówione
GIF jest całkowicie niemy, więc nie wymaga tradycyjnych napisów filmowych. Oznacza to jednak również, że nie przekaże żadnych informacji opartych na dźwięku. Konwertując wideo z dialogami na format GIF, zastanów się, co traci odbiorca, i uzupełnij to tekstem. Jeśli ścieżka dźwiękowa jest kluczowa dla zrozumienia treści, lepiej udostępnij wideo z napisami.
Lista kontrolna przed publikacją
- Czy GIF ma krótki tekst alternatywny opisujący akcję i jej znaczenie?
- Czy napisy widoczne na grafice zostały powtórzone w tekście?
- Czy nic na animacji nie miga częściej niż trzy razy na sekundę ani nie zmienia gwałtownie jasności?
- Jeśli grafika jest duża lub stale się odtwarza, czy użytkownik może ją zapauzować lub zobaczyć statyczną wersję?
- Czy Twoja strona wyświetla nieruchome obrazy osobom z włączonym trybem ograniczonego ruchu?
- Czy plik jest wystarczająco lekki, aby szybko załadować się na telefonie? Zobacz, jak skompresować GIF-a.